İş Hukukunda Temel Haklarınız
4857 sayılı İş Kanunu, çalışanlara geniş bir koruma yelpazesi sunmaktadır. Ne var ki pek çok işçi hak ettiği tazminatı alamamakta; ya süre aşımı, ya da ispat eksikliği nedeniyle dava kaybetmektedir. Bu nedenle iş akdi feshi, ücret kesintisi veya haksız muamele durumlarında vakit kaybetmeden bir iş avukatına danışmak kritik önem taşır.
Kıdem ve İhbar Tazminatı
Kıdem tazminatı, işçinin belirli koşullarda hak kazandığı ve her çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanan tazminattır. Hak kazanma koşulları:
- Aynı işverene bağlı en az 1 yıl çalışma
- İşveren tarafından haksız fesih veya haklı nedenle işçi tarafından fesih
- Emeklilik, askerlik veya kadın işçi için evlilik (1 yıl içinde)
İhbar tazminatı, iş akdini bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödemek zorunda olduğu tazminattır. Kıdem süresine göre 2 ila 8 haftalık ücret tutarında hesaplanır.
Haksız İşten Çıkarma ve İşe İade
İş güvencesi hükümleri (İK m.18 vd.) kapsamındaki işçiler — en az 30 işçi çalıştıran işyerinde 6 ayı aşan kıdemle çalışanlar — haksız fesih hâlinde işe iade davası açabilirler. Dava açma süresi, feshi öğrenmeden itibaren 1 aydır; bu süre hak düşürücüdür.
Mahkeme işe iade kararı verirse işveren, işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşe başlatmayan işveren 4 ila 8 aylık ücret tutarında tazminat öder; ayrıca dava süreci boyunca 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti de hükme bağlanır.
Fazla Mesai, Yıllık İzin ve Diğer İşçi Alacakları
Uygulamada çok sayıda işçi, haklarını kullanmadan iş akdi sonlanmaktadır. En sık karşılaştığımız alacak kalemleri:
- Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı fazla mesai ücreti
- Kullandırılmayan yıllık ücretli izin
- Hafta tatili ve ulusal bayram tatili ücretleri
- Düzenli prim ve ikramiyeler
- AGİ (Asgari Geçim İndirimi) eksiklikleri
Bu alacaklarda zamanaşımı süresi, iş akdinin feshinden itibaren 5 yıldır. Uzun süre beklemek hak kaybına yol açabileceğinden, işten ayrıldıktan sonra vakit geçirmeden hesaplama yaptırmanızı öneririz.
Mobbing (Psikolojik Taciz)
İşyerinde sistematik biçimde uygulanan psikolojik baskı, aşağılama, sosyal dışlama veya görevden alma tehdidi mobbing kapsamında değerlendirilir. Mobbingin ispatında şunlar kullanılabilir:
- Yazışmalar (e-posta, mesaj ekran görüntüleri)
- Tanık ifadeleri
- Psikolojik destek raporları ve SGK sağlık kayıtları
- Performans değerlendirme belgeleri
Mobbing, hem iş mahkemesinde manevi tazminat hem de varsa kıdem tazminatı hakkı doğurur.
İş Kazası Tazminatı
İş kazası, SGK'ya bildirilmesi zorunlu olan ve işverenin hukuki sorumluluğunu doğuran bir olaydır. Kazanın sonuçlarına göre talep edilebilecek alacaklar:
- Sürekli iş göremezlik geliri
- Geçici iş göremezlik ödeneği
- Maddi ve manevi tazminat (işçi ya da mirasçıları tarafından)
- Destekten yoksun kalma tazminatı (ölümlü iş kazalarında)
İş kazası tazminat davalarında görevli mahkeme, Samsun İş Mahkemesi'dir. Zamanaşımı genel olarak 10 yıldır; ancak daha kısa özel süreler uygulanabilir.
Neden Bilgiç & Yalçın Hukuk Bürosu?
Büromuz, işçi alacakları hesaplamasından mahkeme temsiline, SGK işlemlerinden itiraz süreçlerine kadar iş hukukunun tüm alanlarında hizmet vermektedir. Samsun'daki işçi alacağı davalarındaki deneyimimiz ve yerel mahkeme pratiğimiz, müvekkillere somut avantaj sağlamaktadır.