Türk Hukukunda Mirasçı Kimdir?
Miras bırakanın ölümüyle mal varlığı bir bütün olarak mirasçılara geçer. Mirasçılar iki grupta incelenir:
- Yasal mirasçılar: Miras bırakanın akrabaları ve sağ kalan eş
- Atanmış mirasçılar: Miras bırakanın vasiyetname ile belirlediği kişiler veya tüzel kişiler
Yasal Mirasçı Sınıfları ve Paylar
Türk Medeni Kanunu zümre sistemini benimser:
- 1. Zümre (Alt soy): Çocuklar eşit pay alır. Çocuğun önceden ölmüş olması halinde onun çocukları (torunlar) pay alır. Sağ kalan eş, bu zümre ile birlikte mirasın 1/4'ünü alır.
- 2. Zümre (Ana-baba): 1. zümre yoksa anne ve baba eşit pay alır; sağ kalan eş mirasın 1/2'sini alır.
- 3. Zümre (Büyükanne-büyükbaba): 2. zümre de yoksa büyükanne ve büyükbabalar; sağ kalan eş mirasın 3/4'ünü alır.
- Hiç mirasçı yoksa: Miras devlete kalır.
Saklı Pay Nedir?
Miras bırakan, bazı yakın akrabaların miras payını kanunun belirlediği oranın altına düşüremez. Bu orana saklı pay denir. Saklı pay oranları:
- Altsoy (çocuklar): Yasal payın 1/2'si
- Ana ve baba: Yasal payın 1/4'ü
- Sağ kalan eş: Altsoyun bulunduğu hâllerde tüm yasal payı; diğer durumlarda yasal payın tümü
Miras bırakanın vasiyetle ya da ölüme bağlı kazandırmalarla saklı payı ihlal etmesi hâlinde tenkis davası açılabilir.
Vasiyetname Türleri
Türk hukukunda vasiyetnameler üç şekilde düzenlenir:
- Resmî vasiyetname: Noterde iki tanık huzurunda düzenlenir; en güvenilir şekildir.
- El yazılı vasiyetname: Başından sonuna kadar el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza taşımalıdır. Bilgisayarla yazılan geçersizdir.
- Sözlü vasiyetname: Yalnızca ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda geçerlidir; iki tanık huzurunda beyan edilir ve derhal resmileştirilmelidir.
Miras Reddi
Mirasçılar mirası kabul etmek zorunda değildir. Özellikle miras bırakanın borçları mal varlığını aşıyorsa mirası reddetmek alacaklılara karşı koruma sağlar. Mirasın reddi için ölüm tarihinden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı başvurulmalıdır. Süre kaçırılırsa mirasın kayıtsız şartsız kabul edildiği sayılır.
Resmi ret yanı sıra borca batık miras söz konusuysa ret beyan edilmeden de mirasçılar kişisel mal varlıklarıyla sorumlu tutulmaz; ancak bu iddia ispat edilmelidir.
Mirasın İntikali: Veraset İlamı
Mirasçılık sıfatını belgeleyen veraset ilamı (mirasçılık belgesi) sulh hukuk mahkemesinden veya noteden alınır. Tapu devri, banka hesaplarının açılması ve araç tescili için bu belge zorunludur.
Tenkis Davası
Saklı payı ihlal eden vasiyetname hükümleri veya kazandırmalar tenkis davasıyla iptal ettirilebilir. Dava, mirasın açılmasından (ölüm tarihinden) itibaren 1 yıl ve her hâlde 10 yıl içinde açılmalıdır. Hangi kazandırmaların tenkise tabi olduğu, tenkis sırası ve hesaplama yöntemi oldukça teknik konulardır; bu nedenle bir miras avukatından destek almak önerilir.
Miras Davası Türleri
- Mirasçılık tespiti davası: Mirasçı sıfatının mahkemece belirlenmesi
- Tenkis davası: Saklı payın korunması
- Vasiyetnamenin iptali davası: Sahte veya ehliyetsiz düzenlenen vasiyetnamelerin ortadan kaldırılması
- Mirasta denkleştirme: Sağlığında yapılan karşılıksız kazandırmaların miras payına sayılması
Sık Sorulan Sorular
Eş mirasçı olmak için evlilik ne kadar sürmeli?
Evliliğin süresinin bir önemi yoktur. Ölüm anında resmi nikâhlı eş, mirasçı olur.
Gayri resmi birliktelikte miras hakkı var mı?
Türk hukukunda resmî nikâh olmaksızın yaşanan birlikteliğin kendiliğinden miras hakkı doğurmaz. Yalnızca vasiyetname ile kazandırma yapılabilir; ancak saklı pay oranları bu kez bağlayıcıdır.
Mirasçı borçlu olduğunu bilmeden mirası kabul ederse ne olur?
Mirası kabul eden mirasçı kural olarak tüm borçlardan da sorumlu olur. Ancak borçların sonradan öğrenilmesi hâlinde mahkemeden ret süresi uzatılması talep edilebilir.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Miras uyuşmazlıklarınız için miras ve tapu avukatı sayfamıza göz atabilir ya da ön görüşme talep edebilirsiniz.
İlgili Yazılar