Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?
Anlaşmalı boşanma protokolü; eşlerin boşanma taleplerini ve boşanmanın tüm hukuki sonuçlarını (velayet, kişisel ilişki, nafaka, maddi-manevi tazminat, mal paylaşımı) düzenleyen, mahkemeye sunulan yazılı belgedir. Hâkim bu protokolü taraflara okuyarak benimseyip benimsemediklerini sorar; ardından çocuğun üstün yararı ve tarafların haklarını değerlendirerek onaylar ya da kısmen değiştirir.
Protokolün Hukuki Dayanağı
Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesi, evliliğin en az bir yıl sürmesi ve tarafların bizzat mahkeme önünde bulunması koşuluyla anlaşmalı boşanmayı düzenler. Protokolün hâkim tarafından uygun bulunması zorunludur; tarafların imzalaması tek başına yeterli değildir.
Protokolde Yer Alması Gereken Maddeler
1. Velayet Düzenlemesi
Ortak çocukların velayetinin hangi ebeveyne verileceği açıkça yazılmalıdır. Velayetin değiştirilmesi ileride ayrı bir dava gerektireceğinden bu maddenin titizlikle kaleme alınması önemlidir. Protokolde velayetin yanı sıra şu konular da belirtilmelidir:
- Diğer ebeveynin çocukla görüşme günleri ve saatleri
- Yaz tatili, bayram ve okul tatili düzenlemeleri
- Çocuğun yurt dışına çıkarılması için izin şartları
- Acil tıbbi kararlar için iletişim yöntemi
2. İştirak Nafakası
Velayeti almayan ebeveynin ödeyeceği aylık nafaka tutarı ve ödeme günü belirtilmelidir. Nafaka miktarı belirlenirken çocuğun mevcut yaşam standardını koruyacak düzeyde belirlenmesi önerilir. Enflasyona karşı koruma için her yıl ÜFE/TÜFE oranında artış kaydı eklenebilir.
3. Yoksulluk Nafakası
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası talep ediliyorsa tutarı, süresi (belirli süreli mi, süresiz mi?) ve ödeme koşulları net biçimde yazılmalıdır. Nafakanın hangi koşullarda kalkacağı da (yeniden evlenme, ekonomik bağımsızlık gibi) belirtilebilir.
4. Maddi ve Manevi Tazminat
TMK 174. maddesi uyarınca boşanmada kusurlu olmayan ya da daha az kusurlu taraf maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Taraflar protokolde bu talepleri karşılıklı olarak düzenleyebilir ya da vazgeçebilir. "Her türlü tazminat talebinden vazgeçilmiştir" ibaresi, ilerideki olası uyuşmazlıkları önler.
5. Mal Paylaşımı
Evlilik içinde edinilen mallar edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Taraflar protokolde tüm mal varlığını (taşınmaz, araç, banka hesabı, emeklilik birikimi) paylaşım biçimiyle birlikte açıkça listeler. Tapu devirleri kararın kesinleşmesinden sonra gerçekleştirilir.
6. Ortak Konut ve Eşyalar
Aile konutunun kime kalacağı, kira ödeniyorsa kimin üstleneceği ve ortak ev eşyalarının paylaşımı da protokolde düzenlenebilir. Küçük çocuklar varsa hâkim konut tahsisi konusunda çocuğun menfaatini ön planda tutar.
7. Ortak Borçlar
Evlilik süresince alınan ortak krediler, kart borçları veya üçüncü kişilere karşı yükümlülükler protokolde ele alınmalıdır. Taraflar arasındaki iç ilişki düzenlenebilir; ancak üçüncü kişilere karşı her iki eş borcun tamamından sorumlu kalmaya devam eder.
Protokoldeki Yaygın Hatalar
Aşağıdaki hatalar protokolün hâkim tarafından reddedilmesine veya ileride uyuşmazlık çıkmasına yol açar:
- Nafaka ve tazminat maddelerinin belirsiz kalması ("uygun miktarda" gibi ifadeler)
- Kişisel ilişki takviminin detaylandırılmaması
- Mal paylaşımında taşınmazların tapu bilgileriyle eşleştirilmemesi
- Çocuğun yurt dışına çıkışı için izin prosedürünün belirtilmemesi
- Ödeme gecikmesi halinde uygulanacak yaptırımın yazılmaması
- İmza yetkisi olmayan kişinin adına protokol düzenlenmesi
Protokol Onaylanmazsa Ne Olur?
Hâkim protokolü tamamen reddetmezse değiştirme talebinde bulunur. Taraflar hâkimin önerisini kabul etmezse dava çekişmeli boşanmaya dönüşür. Bu sürecin yaşanmaması için protokolün en başından avukat desteğiyle hazırlanması, sonradan zaman ve kayıp yaşatmaz.
Sık Sorulan Sorular
Protokol noter onayı gerektirir mi?
Hayır. Protokol doğrudan mahkemeye sunulur; noter tasdiki aranmaz. Ancak noter tasdiki güvenilirliği artırabilir.
Protokolde anlaşılan nafakayı sonradan artırabilir miyim?
Evet. Protokoldeki nafaka tutarı yasal sınır değildir. Koşullar önemli ölçüde değişirse nafaka artırım davası açılabilir.
Avukatsız protokol hazırlanabilir mi?
Hukuki olarak mümkündür; ancak eksik veya hatalı protokol ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Özellikle mal varlığı büyük ya da çocuk varsa avukatlık desteği almak uzun vadeli koruma sağlar.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Protokolünüzün hazırlanması için boşanma avukatı sayfamızı inceleyiniz ya da ön görüşme talep ediniz.